Ok

En poursuivant votre navigation sur ce site, vous acceptez l'utilisation de cookies. Ces derniers assurent le bon fonctionnement de nos services. En savoir plus.

30/12/2007

Produoù OGK

Setu pennadoù am boa skrivet en un teuliad evit bremaik.

Aon o deus an dud rak ar produioù OGK (O Genoù Kemmet), met alies ne ouzont ket perak. Gwelomp un nebeud abegoù da sevel a-enep ar produioù OGK.

I : kudenn ar brevedoù

Sañset eo graet ur breved evit asuriñ perc'henti un ijinour war e ijinadenn. Met hiziv e vez aotreet da lakaat ur breved war forzh petra : spesadoù plant desavet abaoe pell, hag ivez war ar re nevez-savet dre gemm o genoù. Perc'henn eo an embregerezhioù bras (evel Monsanto, Novartis, ...) diouzh ar spesadoù nevez-savet ganto. M'en deus c'hoant ul labourer-douar d'ober gant ar spesad-mañ e rank paeañ ur skodenn dezho. Met ne vezer ket evit mirout ouzh ur blantenn da ledañ he c'hreun. An avel, da skouer, a zegas ar pollen a-bell, pe lod eus ar greun a gouezh ouzh ar c'hirri-samm pa vezont treuzkaset. Ma tiwan plant diwar ar greun-mañ e park ul labourer-douar e vo goulennet digantañ paeañ e lod. Prosezoù a zo e Kanada etre labourerien-douar ha Monsanto peogwir ez eus bet kavet plant OGK en o fark. Ar re-se, koulskoude, n'o deus ket dibabet kaout plant OGK en o fark, ha n'hellont ober netra evit mirout na errufent eno.

II : mestroni an embregerezhioù

Gwelomp bremañ peseurt strategiezhioù a vez lakaet e-pleustr gant an embregerezhioù bras-mañ evit mirout al labourerien-douar e-dalc'h outo.

Unan eus ar rummadoù maïs EGK gwerzhet ar muiañ a zo maïs gant ur gen harz outañ da vervel gant ar RoundUp. Evel-se e c'hell al labourerien-douar skignañ RoundUp war o farkeier, ne chom nemet ar maïs.

Ar memes embregerezh eo a werzh ar plant hag ar RoundUp : Monsanto. Ma implijer unan eo dav ober gant an eil.
Ha klevet ho peus komz ouzh ar gen Terminator ? E bal a zo herzel ouzh ar blantenn da c'hallout liesaat, da lâret eo e varv goude ur bloaz. Kinniget eo bet an dra-mañ war-zigarez herzel ouzh ar plant OGK d'en em ledañ tro-war-dro, met servijout a ra dreist-holl da rediañ al labourerien-douar da brenañ greun bep bloaz...
Klevet e vez ivez anv ouzh un deknologiezh nevez a harzfe ur blantenn da greskiñ keit ha ma n'eus ket bet lakaet ur produ savet gant Monsanto war-c'horre...

IIV : liesseurted ar genoù

Ar gwechoù paset hon eus gwelet kudennoù savet evit al labourerien-douar pa 'n em led greun OGK en o fark. Gwellomp bremañ ar pezh a c'hoarvez pa 'n em led ar greun-mañ e lec'h all.
Lod eus ar greun OGK a vez strewet en natur, hag en em lieskementiñ a reont, war goust ar plant a oa eno a-raok. Tamm-ha-tamm e vez erlec'hiet glad genetikel a-orin ul lec'h gant unan kemmet. Kudennoù lies a sav neuze : Da gentañ, hervez ar brevedoù eo perc'henn an embregerezhioù bras ouzh an holl greun bet savet ganto, hag ouzh "bugale" ar greun-mañ. Ha talvezout a ra e vo Monsanto perc'henn ouzh hon koadeier, a-benn nebeut ? Posupl eo. Da eil e vez erlec'hiet genoù liesseurt-kenañ gant un doare gen hepken. An dra-se a zo grevus-kenañ, peogwir eo a-bouez bras mirout ul liesseurted bras en dafar genetikel. Pa vez ur c'hleñved, ur gwallzarvoud, pe loened o tagañ ar plant, da skouer, ma vezont holl heñvel dirak ar memes kudenn, e varvont holl. Padal, ma vez spesadoù disheñvel, e varv unan outo, pa teu ar re all a-benn da zreistvevañ.

IV : an dianav

Perak eo ken pouezus ma vefe kelaouet an dud ez eus produoù OGK e-barzh o voued ?

Pal an teknologiezhioù kemm genoù a zo treuzborzhañ ur gen eus ur spesad d'unan all. Evel-mañ e c'heller kavout gen ur pesk e-barzh ur sivienn, pe hini ur pemoc'h en un domatezenn. Ar genoù-mañ a ro urzhioù evit krouiñ proteinoù arbennik d'ober un dra bennak. Er produoù O Genoù Kemmet e kaver neuze proteinoù o tont eus spesadoù na vezer ket boaz da zebriñ, lod na anavezer ket, h.a. Ha posupl eo e vefe tud 'zo klañv gant ar proteinoù-mañ. Meur a riskl a zo : n'ouzer ket re vat penaos ez eont holl en-dro en hon korf. Unan eus ar c'hudennoù pennañ a denn ouzh an allergiezhioù. Ma vez merzet un allergiezh goude bezañ debret produoù OGK, neuze n'eo ket diaes diouganiñ a belec'h e teu ar gudenn. Posupl eo neuze tennañ ar re-se ouzh ar stalioù, da skouer. Met, ma n'eo ket skrivet gant ar boued, neuze e vo dibosupl gouzout, hag e kendalc'ho ar produoù OGK da vezañ gwerzet, da reiñallergiezhioù d'an dud, hep ma c'hallfer gouzout pere a ra petra.

Ar gudenn n'eo ket kement-se an degouezhioù dianav, dre ma vez degouezhioù evel ar re-se bep taol pa vez taolioù-arnod er skiantoù. Ma'z eus ur gudenn eo kentoc'h peogwir e nac'h an embregerezhioù ober an taolioù-arnod a zere evit asuriñ ac'hanomp ouzh surentez ar pezh a reont, ha dre ma ne kelaouont ket o zitouroù e vo re ziaes distreiñ en a-raok ma vez kavet kudennoù gant o zaolioù-arnod.

V : klozadur

Setu, adwelomp buan ha buan an holl abegoù a zo da gaout aon rak ar produoù OGK : Da gentañ en em ledont e diavaez ar parkeier e-lec'h ma vezont produet, hag an embregerezhioù a sav traoù OGK a zo perc'henn warne, koulz war ar re en em gav er parkeier ha war ar re a zo en em ledet diaotre. An devezh ma vo kavet produoù OGK 'barzh ho liorzh e vo Monsanto perc'henn ouzh ho liorzh ! Da eil hon eus gwelet ne oa ket graet an OGK evit produiñ muioc'h pe gwelloc'h, met evit rediañ al labourerien-douar da brenañ ingal produoù an embregerezhioù bras. Gwelet hon eus ivez e tegase ar produoù OGK ur pezh mell gwander dirak ar c'hleñvedoù, dre ma lakaont al liesseurted genetikel da vont da get, hag eo al liesseurted-mañ an doare efedusañ da harzañ ma 'n em ledfe ur c'hleñved. An dra diwezhañ bet gwelet ganeomp a oa ar riskloù evit ar pezh a sell ouzh an allergiezhioù, dre ma veze implijet er produoù OGK traoù ha na vezont ket lakaet e boued an dud peurliesañ. Ha dre ma ne vez etiketenn ebet, n'eus ket tu da c'houzout ma teu ar gudenn ouzh ur produ OGK.

Evit gouzout e peseurt merkoù boued e vez kavet produoù OGK :
http://www.greenpeace.org/france/press/reports/guide-ogm-...

Ur pennad frommus da lenn : http://www.amisdelaterre.org/Le-genocide-OGM.html

Petra nevez gant an toull er gwiskad ozon ?

Setu unan eus ar pennadoù am eus skrivet evit bremaik pe bremañ

 

Abaoe pell n'eus ket klevet komz ouzh an toull er gwiskad ozon. Un nebeud gwechoù hon eus bet klevet ez ae war zisteraat, ha netra ken bremañ, ken ma c'hellfer krediñ n'eus ket outañ ken. Koulskoude ez eus nevezinti war an danvez.
 
Da gentañ, displegomp un tammig petra eo. Gant gwiskad ozon ar stratosferenn (etre 10-30km ha 30-50 km a-us deomp) e vez gwarezet ar boudoù bev dirak skinoù fallañ an Heol. Hepti ne vefe buhez ebet. Abalamour da zanvezioù 'zo (CFC hag HCFC), a veze implijet er yenerezioù da skouer, e vez taget ar gwiskad-mañ. E poloù an Douar e steuzia ar gwiskad ozon da vareoù 'zo eus ar bloaz : sed aze an "toull". Un eil gwiskad a sav ivez, izeloc'h, en droposferenn (dindan 10km a-us deomp) pa vez re saotret ar c'herioù, met hounez ne warez ket ac'hanomp tamm ebet, ha gwashoc'h c'hoazh, fall evit ar yec'hed eo analat ozon.
 
Ugent vloaz 'zo, e miz Gwengolo 1987 e oa bet dalc'het ur c'henemglev war an danvez e Montréal gant 191 vro. Ar pal a oa herzel tamm-ha-tamm ouzh ar produiñ gazoù evel ar CFC hag HCFC evit ma c'hellfe ar gwiskad ozon en em sevel en-dro. Evit ur wech, er c'hontrol ouzh kenemglev Kyoto, eo bet doujet ouzh ar c'henemglev-mañ gant an holl vroioù emezelet, hag efedus eo bet ar strivoù. E 2030 e rank an holl vroioù greanteret paouez penn-da-benn d'ober gant ar gazoù-mañ, hag e 2040 emañ an deiziad evit ar vroioù ha n'int ket greanteret. Ouzhpenn-se ez eus bet kavet gant skiantourien e oa ivez un efed-gor gant ar gazoù a zistruje an ozon, setu e vefe bet gwashoc'h c'hoazh tommadur an hin ma vefe bet kendalc'het d'ober gant ar gazoù-mañ. Kement-se a reas ma voe kinniget, e emgav Montréal ziwezhañ war an danvez, e miz Gwengolo, ma vefe harzet dek vloaz abretoc'h (da lâret eo 2020 ha 2030) d'ober gant ar gazoù-mañ, kement-mañ evit espern betek 3,5% a c'hazoù un efed-gor ganto.
 
Daoust da se e sav kudennoù : posupl eo ma ne vihanafe ket ken buan ha se an toull er gwiskad ozon. Unan eus an abegoù eo ar yenerezioù kozh a vez dalc'het e lec'hioù 'zo eus Afrika, e-lec'h ma ne vez ket distrujet ar gazoù noazus. Ouzhpenn da-se e vefe gwerzhet maez-lezenn, ha neuze hep bezañ disklêriet, betek ur c'hard ouzh produoù ar gazoù-mañ eno. Ha dre ma vez atav luziet an darvoudoù o tennañ d'an hin ez eo posupl ma vefe levezonet an ozon gant elfennoù all n'haller ket c'hoari warno.
 
Ar bloaz-mañ e oa erruet abretoc'h an toull er gwiskad ozon, ar pezh a reas aon d'ar skiantourien. Koulskoude n'eo ket ken bras ha se (tro 25 million Km²), un tammig nebeutoc'h eget warlene. Daoust da se, n'haller ket lavaret emañ o kregiñ da steuziañ. N'eo nemet tro 2065 e vo adkavet gantañ stad 1980.